Mga Awit ng isang Buang

Mga Awit ng Isang Buang | berns brijuega

Ha ha ha ha!

Natatawa talaga ako sa mga bata na umaawit sa isang daycare sa harap ng waiting shed na may pangalang Mayor Virgilio Felipe III na nagsisilbing tirahan ko. Tuwing umaga nila ito inaawit, at dahil koro, naririnig ko ang kanilang mga wala-sa-tonong mga tinig. Ito na rin ang gumigising sa akin araw-araw, maliban na lamang tuwing sabado at linggo dahil wala ang mga bata sa paaralang ito.

Pagkatapos ng mga awiting pambata ay katapusan na rin ng aking kasiyahan. Tahimik na muli ang silid na puno ng makukulay na mga larawan at mga malalaking titik at bilang na may mga mata at bibig na mistulang nagsasalita at nakikipag-usap sa mga walang muwang na mga bata. Hindi ba sila natatakot? Darating ang panahon na ang mga titik at bilang na ito ang kakain at lulunok sa mga bibong bata  at ito na rin ang magpapaikot ng mundo. Sila nga lang naman ang nagpapaikot ng mundo! Ang mga simbolo na inalagaan natin at inalam, ang binasa natin at isinulat. Ang mga titik at bilang na nagbigay sa ating ng karunungan!

Tahimik na muli ang silid. Ngunit maraming nangyayari sa aking isip. Sumisigaw! Maingay! Magulo! Nangangagat! Umaangat! Nagwawala! Nawawala! Madilim! Matalim! Mapait! Hindi mabait! Ano itong nasa loob ng utak ko! Nabibingi ako sa mga sinasabi nila! Kailangan ko bang tumawa? Umiyak? Magalit? Lunumdag sa saya? Maghinagpis? Nais ko ng katahimikan! May bumubulong na tumawa ako, at ako ay natatawa na!

Ha ha ha ha!

Gusto kong labanan kung sino man itong tagapagbulong ng kasiyahan. Kailangan kong magseryoso at may biglang bubulong sa akin na kailangan kong lumagay sa katahimikan. Tahimik. Umupo ako sa sahig ng aking Mayor Virgilio Felipe III.

Noong wala pang bumubulabog sa aking kaisipan, nakatira ako sa isang munting bahay kubo. Dahil mahilig magtanim si nanay at tatay, maraming mga halaman at gulay sa aming bakuran. May singkamas, talong, sigarilyas, mani, sitaw, bataw, patani, kundol, patola, upo, kalabasa, labanos, mustasa, sibuyas, kamatis, bawang, luya, at sa paligid ay mga halaman ng linga. Sagana kami sa gulay kaya ang pang-araw-araw naming ulam ay gulay. Hindi lang gulay ang nakatanim sa aming bakuran. Mayroon ding mga puno na nagbibigay prutas. Mangga, santol, kamias, atis at marami pang iba.

Magtatakipsilim noon ng inutusan ako ng aking tatay na pumitas ng papaya na magsisilbing panghimagas sa aming hapunan na sinabawang upo at ginataang sitaw. Dahil malapit na ang dilim, kinailangan kong bilisan sa pagkuha ng papaya. Nasa bandang dulo kasi ito ng aming bakuran at medyo may kalayuan. Naalala ko rin ang kwento ni nanay na may mga nakatirang malalaking ibon sa mga punongkahoy at naggigising lang ito tuwing mag-aala-sais ng gabi. Kasinlaki ko raw ito at kaya raw ako nitong kainin.

“Juan, ang tawag sa kanila ay mga tsikading. Malalapad ang kanilang mga pakpak at mahahaba ang tuka. Sila ay nakadapo sa mga sanga at tuwing gabi, ang mga malalaki nilang mata ay magmumulat at sila’y lilipad para mangalap ng mga makakaing bata na tulad mo.”

Lalo pang dumilim ang kalangitan. Binilisan ko ang aking paglalakad. Hindi ko na pinansin ang aking tinatahak. Natapakan ko ang mga tanim nina nanay at tatay. Dala ko ang buslo na sisidlan ng bunga. Matapos ang ilang hakbang ay natunton ko na rin ang puno ng papaya. Sa loob ng kadiliman, kailangan kong umakyat ng puno para lang magkaroon ng panghimagas. Nagmadali akong umakyat ng puno ng papaya. Sa bandang kalagitnaan ng katawan ng puno, na akap-akap ko ng mahigpit, nakarinig ako ng huni ng ibon. Binilisan ko pa ang pag-akyat na para bang nagpapalo-sebo. Pagdating sa dulo, umalalay ako sa isang sanga nito at sa wakas, abot-kamay ko na ang bunga. Nakikipagtagisan ako laban sa dilim at sa takot. Maya-maya, umiyak ng pagkalakas-lakas ang isang ibon na hindi ko alam kung saan nanggaling at lumilipad  ito ng paikot-ikot  sa puno ng papaya kung saan ako naroroon. Dahil sa takot ay minadali kong pitasin ang papaya ngunit hindi ito matanggal-tanggal sa puno. Habang niyuyugyog ko ang puno para matanggal ang bunga, biglang naputol ang sanga kung saan ang aking kanang kamay ay nakaalalay. Nahulog ako at lumagapak sa lupa. Tumakbo ako pabalik ng kubo habang sumisigaw.

“Nanay! Tatay! Ang tsikading!”

Sinalubong ako ng aking magulang sa pintuan.

“Juan, bakit ka ba kumakaripas sa pagtakbo?” Tinanong ako ni nanay.

“Bakit wala kang dalang papaya? Asan na ang buslo?” Nakakunot ang mukha ni tatay.

Pinagalitan ako. Hindi raw totoo ang tsikading. Isang kasinungalingan ang kwento ng aking nanay tungkol sa mga tsikading sa mga sanga ng mga puno. Bakit ba kasi kailangang gaguhin ang mga batang tulad ko sa isang kwento na hindi naman pala totoo? Napahamak ako dahil sa mga ginagawa nilang alamat.

Bali ang aking kanang braso. Kinakailangan nitong lagyan ng benda para gumaling. Nagpapakulo rin si nanay ng halamang gamot at idinadampi ito sa aking namamagang braso. Kinabukasan ay nagsimba kami. Pagkatapos ng misa ay pumunta kami sa poon ng Nazareno sa may altar. Ipagdadasal daw ni nanay na sana ay gumaling ang aking baling braso. Hinaplos niya ang kanang braso ng poon at pumikit para magdasal. Pagkatapos ay hinaplos niya rin ang aking baling braso. Sa ganitong paraan daw, maipapasa sa akin ang kapangyarihan para ito’y gumaling.

“Kung gayon nanay, haplusin lang natin ng haplusin ang braso ng Nazareno!”

“Tumigil ka sa iyong kalokohan, Juan! Sagrado ang mahal na poon, hindi dapat ito pinaglalaruan.” Hindi ko talaga maintindihan si nanay. Una, ang tsikading, ngayon naman, ang kapangyarihan ng poon.

 Lumabas ako ng simbahan. Maraming nagtitinda ng mga kung ano-ano. Kandila, rosaryo, pamaypay, mga pagkain tulad ng sorbetes, nilagang itlog ng pugo, tsitsaron, puto at suman, at mga laruan tulad ng mga de-hilang kabayo at mga makukulay na lobo. Nais kong magkaroon ng lobo at ipapainggit ko sa aking kuya at ate. Dali-dali akong bumalik sa loob ng simbahan upang humingi ng kaunting barya sa aking nanay na taimtim na nagdadasal sa may sakramento. Binulungan ko siya na hihingi ako ng panghulog para sa “donasyon para sa simbahan”. Binigyan ako ng sampung piso. Lumabas ako ng simbahan at pumunta sa mamang manlolobo.

“gusto ko po iyong pulang lobo!” iniabot ko ang sampung piso sa kanya. Kapalit nama’y ang pulang lobo na dahan-dahang iniabot sa akin at ang ipinang-abot ko ay ang aking baling kanang kamay. Dahil naiunat ko ito ng hindi sinasadya, para bang kinidlatan ako sa sakit at nabitawan ko ang lobo na iniabot sa akin. Sa sobrang bilis ng pangyayari ay hindi na rin naabot ng mama ang pulang lobo. Patuloy na itong lumipad patungong langit. Habang lumalayo, paliit ng paliit ang lobo. Parang puputok ang aking puso sa sobrang panghihinayang at lungkot. Naging donasyon para sa mga anghel ang aking pulang lobo. Nasayang ang sampung piso na dapat ay ihuhulog ko para sa simbahan. Kung sa pagkain na lang sana ko iyon iginastos, siguro ay nabusog pa ako.

Hu hu hu hu!

“Hoy, baliw! Umiiyak ka na naman! Gutom ka na ba? Ito o tinapay at kape!” Kinuha ko ang ibinibigay sa akin na pagkain ng isang trycicle drayber. Uwian na ng mga mag-aaral kaya nakatambay na muli ang mga namamasada dito sa may kaharian ko.

“Hindi ako baliw, ha! Huwag niyo akong sasabihang baliw! May bumubulong lang sa akin kaya ganito ako. O, ayan, may bumubulong ulit… ano? Huh? Sandali, hindi ko maintindihan…”

“Ha ha ha! Kumain ka na Juan! Hindi na mainit iyang kape! Ha ha ha! Bakit ba kasi hindi na lang dalhin sa mental itong si Juan.”

“Boy, ilang beses na iyan dinala pero pumipilit na lumabas. Siguro rin, kaya basta na lang pinalabas kasi wala naman pang-sustento sa ospital.”

“E, yung munisipyo ‘di ba ang nagpadala sa kanya noon sa ospital?”

“Iyon na nga ang problema, e. Nagpakitang-gilas lang naman noon si Mayor Virgel kaya siguro ipinadala si Juan sa mental. Mag-eeleksyon kaya noon!  O sige, boy. Nandito na ang anak ko. Alis na muna kami. Oy, Juan, magpakabusog ka! Ha ha ha!”

“Salamat sa tinapay at kape Edgar.” Pinaandar niya ang kanyang tricycle at umalis kasama ang kanyang anak na nag-aaral sa daycare. Ang sarap ng tinapay at kape na ibinigay sa akin ni Edgar. Naalala ko tuloy noon, dahil sawa na kami sa gulay ng aming magkakapatid, humingi ako ng pambili ng tinapay sa aking tatay. Binigyan niya ako ng limang piso at tumakbo ako sa isang panaderya. Bumili ako ng pandesal na mainit at bumalik ako ng bahay. Nagtimpla ako ng kape at sinawsaw ko ang mainit na pandesal sa mainit na kape. Nakita ako ng aking nanay.

“Juan! Bakit ka nagkakape!”

“Araaay! Araaay ko po nanay!” Piningot ako ng aking nanay dahil lang sa pagkakape.

“Ilang beses ko ba sa iyo sasabihin na bawal ang kape sa mga bata! Gusto mo bang hindi ka makatulog at mamatay dahil hindi ka nakatutulog? Pasaway kang bata ka! Pumasok ka sa iyong kwarto.”

“Pero nanay, gusto ko lang po na matikman ang kape…”

“Sumasagot ka na, Juan! Sinabi kong pumasok ka sa kwarto! Lahat ng sinasabi ko ay susundin mo Juan. Magsimula ngayon, hindi ka lalabas ng kwarto!”

Hindi nga ako lumabas ng kwarto. Kaunting pagkakamali sa aming munting bahay-kubo ay pingot ang kahahantungan. Maraming bawal, maraming hindi pwedeng gawin. Nabuhay ako sa tahanan ng babaeng diktador.

Hindi ako lumabas ng kwarto. Sa tuwing kakain, hindi pa rin ako lumalabas. Taggutom kung taggutom. Isang araw, may dumapong ibon sa may bintana ng aking kwarto. Dahan-dahan kong kinuha ang aking tirador. Tiningnan kong mabuti ang ibon, hindi ito tsikading. Kumuha ako ng jolen sa bulsa para magsilbing bala sa tirador. Iniunat ko ang goma nito at minatang mabuti ang ibon, sabay bitaw sa jolen. Mabilis na tinamaan ang ibon at nahulog ito sa labas ng bintana. Lumabas ako ng bahay at pinulot ang patay na ibon. Sa wakas, may uulamin ako ngayong araw na hindi gulay. Pinakuluan ko ang ibon at tinanggalan ng balahibo. Pinakuluan ko ulit at nilagyan ng pampalasa. Niluto ko ito. Adobong ibon!

Ha ha ha ha!

Adobong ibon! Ha ha ha! Mas baliw pala ako noong bata pa ako kaysa ngayon. Hindi. Hindi pala ako baliw. Hindi ako baliw! Bakit ba sinasabihan ko ang sarili ko na baliw? Hindi ako baliw! May mga bumubulong lang sa utak ko, pero hindi ako baliw! Saan ba kasi galing ang mga bumubulong sa utak ko? Ayan, bumubulong na naman sila. Hindi ko maintindihan. Ano? Huh? Sumisigaw na sila. Maingay na naman! Magulo! Nagwawala! Nawawala! Madilim! Matalim! Mapait! Hindi mabait!

Hu hu hu!

Tulog ako nang mangyari ang lahat. Hindi ko alam kung bakit nangyari iyon. Lumabas ako ng kwarto. Magulo ang munting bahay-kubo namin. Impyerno.

“Nanay? Tatay?”

Hinanap ko sila sa loob ng bahay. Wala sila.

“Ate? Kuya? Asan kayo?”

Wala rin ang aking mga kapatid. Lumabas ako ng bahay. Madilim. Umihip ang malamig na hangin.

“Nanay! Tatay! Ate! Kuya!”

Hinanap ko sila sa malawak naming bakurang puno ng mga halaman. Ang tangi ko lang na naririnig ay mga insektong nakaririndi na sa tainga. Maya-maya pa, may naapakan ako. Sigurado ako na hindi ito gulay o halaman. May naamoy akong malansang amoy. Tiningnan ko ito at nagulat ako sa aking nakita. Kamay. Mas nagulat ako nang makita ko ang mga walang-malay na katawan nina nanay, tatay, ate, at kuya. Duguan silang lahat sa ilalim na madilim na kalangitan. Sa bandang puso ni itay, may nakasaksak na kutsilyo. Hindi ko alam ang nangyari. Wala ako sa mga pangyayari. Bakit ito nangyari? Sino ang pumatay sa aking pamilya? Hindi ko alam ang aking gagawin. Tumakbo ako sa dilim. Tumakbo ako ng tumakbo hanggang hindi ko na makita ang aking sarili.

“Langit, lupa, impyerno. im-im-impyerno. Saksak, puso, tulo ang dugo. Patay, buhay, alis ka na riyan sa puwesto mong mabaho!”

Ha ha ha ha! 

Puto Sa Paulog

Puto sa Paulog (2012)

acrylic on canvas

16x20

Kun ika magibyahe pa-Legaspi

magtagakita sa gilid tinampo pirmi

paglampas Kawa-kawa palug Guinobatan

madiklum, mapuno, Paulog an ngaran

kayun iyan naytirinda nakakubu-kubo sana

sinapot, macapuno, masiram na puto pa

sa giniling na mapolot na bugas kadi gibo

binutang mi niluto sa mga burubao-bao

pag kinun, magisabog kan ta'mis kan bukayo

sa rurum, makaw'y, an langit di na malangrayo.

kaya kun ika magibyahe pa-Legaspi

sa Paulog magtagabakal puto pirmi

                             

Pinadangat - 3rd Magayon Short Film Festival Official Entry

Pinadangat Synopsis

Pumunta si Peter sa Bicol para maghanap ng trabaho, hanapin ang kanyang ina, at hanapin ang kanyang sarili. Sa kabila ng kalungkutan, hindi niya inaasahang makahahanap siya ng kakaibang pag-ibig.

Inihahandog ng Ribong Productions ang Pinadangat, isang maikling pelikula na magpaparanas ng sarap ng bagong pag-ibig na magtatanda sa bawat isa.

(English)Peter went to Bicol to apply for a job, search for her mother, and have a deep self-reflection. Despite the sadness, he did not expect that he will find a no ordinary love.

Ribong Productions presents Pinadangat, a short film that will give us the lusciousness of a new found love that will be remembered by all ages.

Awards:

Best in Production Design

Best in Cinematography

Best in Editing

Best in Narrative

3rd Magayon Short Film Festival 1st place winner

Production stills

starring Marc Christian Felix, Francia Bechayda, and Joanna Mae Dollero

Also starring Jessa Dela Soledad, Nikka Dollero

Written by Berns Brijuega and Directed by Andrew Serapio, Produced by Ribong Productions for the 3rd Magayon Short Film Festival.

Public film viewing: April 16 -23, 2012, Penaranda Park, Old Albay, Legaspi City

Screenings at A. Bichara Silverscreens Entertainment Center, Legaspi City

Gala Screening and Awards Night: April 24, 2012, Bar 101, Legaspi City

Santigwar

Santigwar

acrylic on canvas, 20x24

April 4, 2012

Ribong Productions

I do not want to be a spoiler but I'm really excited. At first, it was just a plan to join a short film festival here in Albay, Philippines, the 3rd Magayon Short Film Festival. And now, our short film is in the process of editing.

I wrote the story and I was a bit worried whether they will like it or just laugh at it. The story is really weird and unusual but I really defended it because I know that fictions are fictions, it is not reality but it has the possibility to be real. And I believe, that my story is worth the 1st prize in the festival (just a bragging drive for us to be inspired!). It's up on the visual whether our director will give justice to the story.

Though I really want to share what our short film is all about, due to the festival guidelines and for the protection of our entry, I cannot share it for now. All I want to share is my experiences during the film process, the shooting, the editing, and the bonding.

With Jessa de la Soledad, one of our talent; Joanna Dollero, Talent coordinator, Kristine Gonzales, our Set Manager and one of the producers

This was our production service, a 6-wheeler closed van

After we ate lunch at Let's Pinangat, Marc Felix (the one in black barong) is our main actor

Director Andrew Serapio posing with Mayon

The office scene

after we shoot the dream scene

Good thing the weather's not bad when we shoot at Camalig, Albay

This is my first independent film experience and I can say that I really had fun during the whole process. Thank you to those people who really helped us make this film possible. Our first independent film will be an official entry in the 3rd Magayon Short Film Festival. The whole production are hoping that our entry will be part of the ten finalists of the event, and on April 24, 2012, all the films who made it to the final will be viewed on public. Please support the 3rd Magayon Film Festival, Albay Mabuhay!

Tigsik

Tigsik is an old type of short poems or rawitdawit in Bikol. It shows how spontaneous and talented Bikolanos are in versing. This is actually done verbally, while having a shot during a drinking session with colleagues. It is composed of two to four lines with eight or more syllables in mono-rhyme scheme. Tigsik is for praising or making humilation out of something or someone. It can be positive or negative, serious or most of the time, humorous.

I have created three written tigsik with my pastel arts that were submitted for my literature subject.

An pili na yan, tigsik ko

matagas buksan ga-gapô

kaipuhan nin martilyo

nganing mani makakan ko

An Arte sa Pagkakan Pili (2012) Pastel on paper 8x5.5’

In eating pili nut, you must have strength in opening it. One of the many ways in opening pili nut is hammering it until you get the nuts.

Tigsik ko si manay para babalaw

Pasiring daa siya duman sa Baao

Naglunad dyip, gabos nagmuraw-muraw

Mahamuton! Nagkurulob dungo, aw!

Parababalaw, Para! (2012) Pastel on paper 8x5.5’

Balaw is a paste from small shrimps that are fermented for several days. It has a strong salty and fishy smell. This is the main ingredient in making Bicol Express.

Tigsik ko an naggigibong koron

Dai nagtataram sa may pugon

Dawa mirindalan duwang toron

mga gibo gabos magagayon

Koron mî Toron (2012) Pastel on paper 8x5.5’

Coron or clay-pot is the local product of Tiwi, Albay. Toron is a banana wrapped in Lumpia wrapper then deep-fried that is perfect for afternoon snacks. There are many kinds of version of toron in Bikol. Some use sugar and some use sangkaka or sugarcane candy for sweetening.

For Art's Sake

 February, 4, 2012 -  I attended an art forum entitled "Natudan, Matudan - an Art Encounter" held at La Huerta de Rosario, Sta. Teresita Baao, Camarines Sur. The event was organized by a local artists based in Baao, Camarines Sur, Burikbutikan Group, Inc.. The forum was opened by Fr. Nunilon Bancaso, Jr, then followed by a lecture about art marketing and tips and techniques in promoting your own art by Sir Ron David, an art collector. In the second part, the forum featured Sir Emmanual Garibay, an expressionist and contemporary Filipino painter who's behind "Reunion", "Emmus", and "Mendiola Series". He himself explained his paintings to us and his style in making an art. He also demonstrated his talent in painting, live! Lucky the one who got the painting from a raffle draw. 

                       Manny Garibay demonstrating live in front of  amazed viewers

                                         Untitled painting of Manny Garibay, Acrylic on paper

                     My co-participants with the master and his wife and our teacher Sir Kristian Cordero


After the forum, we immediately went to Cafe des Artes, located in San Nicolas, Baao, where works of some national artists like, Amorsolo, HR Ocampo, Kiokok, and Bikolano artists like Cesar Gumba, Al Oliva, Paulix Robosa, Bidibidi, and Bembot Briones are exhibited for free. This is a big opportunity not just for the art enthusiast but also to all the Bikolanos who are greatly confined to the commercialism of the region.

Cafe des Artes

Amorsolo's 

This event is just a part of the starting revolution of introducing the local art to the world. It was indeed a great experience for me because it was just  ignited again my passion to the art. I hope the region will continue to hold this kind of event not just to promote the local and national arts and artists but also for the people to have the chance to appreciate artworks.