Tigsik

Tigsik is an old type of short poems or rawitdawit in Bikol. It shows how spontaneous and talented Bikolanos are in versing. This is actually done verbally, while having a shot during a drinking session with colleagues. It is composed of two to four lines with eight or more syllables in mono-rhyme scheme. Tigsik is for praising or making humilation out of something or someone. It can be positive or negative, serious or most of the time, humorous.

I have created three written tigsik with my pastel arts that were submitted for my literature subject.

An pili na yan, tigsik ko

matagas buksan ga-gapô

kaipuhan nin martilyo

nganing mani makakan ko

An Arte sa Pagkakan Pili (2012) Pastel on paper 8x5.5’

In eating pili nut, you must have strength in opening it. One of the many ways in opening pili nut is hammering it until you get the nuts.

Tigsik ko si manay para babalaw

Pasiring daa siya duman sa Baao

Naglunad dyip, gabos nagmuraw-muraw

Mahamuton! Nagkurulob dungo, aw!

Parababalaw, Para! (2012) Pastel on paper 8x5.5’

Balaw is a paste from small shrimps that are fermented for several days. It has a strong salty and fishy smell. This is the main ingredient in making Bicol Express.

Tigsik ko an naggigibong koron

Dai nagtataram sa may pugon

Dawa mirindalan duwang toron

mga gibo gabos magagayon

Koron mî Toron (2012) Pastel on paper 8x5.5’

Coron or clay-pot is the local product of Tiwi, Albay. Toron is a banana wrapped in Lumpia wrapper then deep-fried that is perfect for afternoon snacks. There are many kinds of version of toron in Bikol. Some use sugar and some use sangkaka or sugarcane candy for sweetening.

For Art's Sake

 February, 4, 2012 -  I attended an art forum entitled "Natudan, Matudan - an Art Encounter" held at La Huerta de Rosario, Sta. Teresita Baao, Camarines Sur. The event was organized by a local artists based in Baao, Camarines Sur, Burikbutikan Group, Inc.. The forum was opened by Fr. Nunilon Bancaso, Jr, then followed by a lecture about art marketing and tips and techniques in promoting your own art by Sir Ron David, an art collector. In the second part, the forum featured Sir Emmanual Garibay, an expressionist and contemporary Filipino painter who's behind "Reunion", "Emmus", and "Mendiola Series". He himself explained his paintings to us and his style in making an art. He also demonstrated his talent in painting, live! Lucky the one who got the painting from a raffle draw. 

                       Manny Garibay demonstrating live in front of  amazed viewers

                                         Untitled painting of Manny Garibay, Acrylic on paper

                     My co-participants with the master and his wife and our teacher Sir Kristian Cordero


After the forum, we immediately went to Cafe des Artes, located in San Nicolas, Baao, where works of some national artists like, Amorsolo, HR Ocampo, Kiokok, and Bikolano artists like Cesar Gumba, Al Oliva, Paulix Robosa, Bidibidi, and Bembot Briones are exhibited for free. This is a big opportunity not just for the art enthusiast but also to all the Bikolanos who are greatly confined to the commercialism of the region.

Cafe des Artes

Amorsolo's 

This event is just a part of the starting revolution of introducing the local art to the world. It was indeed a great experience for me because it was just  ignited again my passion to the art. I hope the region will continue to hold this kind of event not just to promote the local and national arts and artists but also for the people to have the chance to appreciate artworks.

Mother and Child

'Mother and Child'
Acrylic on canvas 12x16

(Repainted)

Alas dos, mudto, kan init
Aw, amung malanitlanit
Nagkurahaw, "pumaydi ika!"
dalagan pasiring pasilya.
"Mayna ngani ta laka fuerte baga
aliün kan mga atamang lüsa
tanganing kagüw mapundo na!"

Alas dos, mudto, magatül
ataman sa payo nay paradakül
"Anapa su surud, dali na!"
Amu na lugud inguto-i pa.
"Ika magtaga-usay-usay
Ta ika daraga na, babay!
Ali-a na kan kuto sa bway."

More Fun

Go with the trend, It’s more fun if Filipinos support the new slogan of Department of Tourism’s “It’s More Fun in the Philippines”. I think it’s time to uplift the country’s beauty and let the world see its magnificent treasures. Everyone’s a campaigner!

                                        Catburawan, Ligao City | |Photo courtesy of Farah Diaz

                                    Cagsawa Ruins, Daraga, Albay | photo courtesy by Farah Diaz

                                      Alkansya or "coin banks" made out of clay in Tiwi, Albay

                               Zipline in Lignon Hill, Daraga, Albay |photo courtesy by Farah Diaz

                                              Puerto Princesa Subterranean River, Palawan

                                                    Sunka at Baker's Hill Garden, Palawan

"Kahig" ni Vicente Manansala

Vicente Manansala. Üsad na pintor na taga Pampanga. Inaküs nung 1910. Naging National Artist para sa kategoryang Visual Arts nung 1982.

Ki’tün na mu’na natü kan obra ni Manansala na “Kahig” sa pisikal nikading konteksto. Kan kadakülüan nikadi ay 38.5 x 32.5 na pulgada. Kasing dakülü nikadi an kabangang kama na king size. Guminamit siya nin kambas mi oil na pintura. Kadaklan sa mga pintor, amu kadi kan pinaygamit ta kan oil paint madaling ikontrol ta may kai’bügan kadi na klase nin pintura. Tama sana kading midyum na ginamit ta kan istilong ginibo ni Manansala ay Kubismo na kan porma kan pinagipinta ay pirming di-anggulo.

Bistado si Manansala bilang artistang may istilong Cubism. Sa mga obrang cubists, kan paksa na pinaypinta ay pinaygiba, pinagi-isipan, kina pinagibuo man ligayon para makagibo nin pormang abstract – imbes na pagpinta nikadi sa natural na porma o kung papawno ta kadi ki’tün. Amu kadi kung nyanga kan istilong Cubism ay byung pinagi-onra ta dipisil kading gibon. Kung kiki’tün ta su obra, dominante an pormang parisukat mi tatsulok na nagibuo sa porma kan duwang parabulang mi duwang pambulang.

Kan obrang biswal, paryo man sana kan literatura o iba pang kategorya kan arte, kayon man mga elemento mi prinsipyo. Importante kadi para mas maaraman pa natü kung papawno ginibo kan sarong artista an üsad na obra maestra. Idi kadi diskurso nin mga elemento mi prinsipyo kan sarong obrang biswal, diskurso kadi kan kung papawno ko naintindyan an obra ni Manansala na “Kahig” gamit kading duwang bagay sa pag-iimperensyal.

Nasabi na kangina na kadaklan sa obra na kadi ay mga pormang de-anggulo na ginibo para mapormang duwang taw na kayon kapüt manok. Kadakül kang makikitang mga linya idi ta an istilo ay nagigamit nin mga geometrikal na mga porma.

Sa obra, kan istilo nin pagkulur na ginamit ni Manansala ay monokronismo. Üsad na kulur sana kan ipanapakita kina magkakayba na sana sa kung gawno kadi kadiklüm mi kaliwanag. Naggamit siyang kulur na asul, üsad na kulur na kalmado mi nagitaw nin maalnas na pagmati. Arüg na sana gayüd kan pagbubulang, kun sayn nagitaw kading kaugman sa mga parabulang.

Makikita man natü na may tono kan obra. Kan panglikurang kulur na ginamit ay kükay na maliwanag. Su kulur naman nu manok sa to ay medyo madurudiklüm. Su üsad namang manok, kayon kaliwanagan, ibig sabyün, puti kan kulur nu manok na nasa wala. Nagtaw mang diin si Manansala sa bandang payo kan mga manok kung san nagbütang syang kulur pula para magtaw nin daynamismo sa kulur. Di man mabublay kan pagkakagibo sa pagkakapili nin mga kulur para sa obra.

Kayon man direksyon sa ginibo ni Manansala. Kan iwag kan mga mata ay nagipun sa payo kan mga manok papaydtu sa mga parabulang. Dayl kadi sa kulur pula sa payo kan mga manok. Para sakü, su pula ay nagisirbing focal point kan obra.

An texture, pinapakita idi na kan üsad na obra matata’wan bway kun kayon kadi texture. Nagiluwas na kan obra ni Manansala ay may küsüg mi liksi; alerto ta kan texture na pininta ay maarasap-asap, maiwag, matatarüm – arüg na sana nu mga manok na pambulang. Nagpakitang aksyon.

Bukud sa linya, porma, kulur, direksyon, mi texture, makikita man natü na balanse an obra ni Manansala nang dayl sa pagkapusisyon kan mga pigura. Üsad kadi sa mga prinsipyo kan arte.

Di man sana sa istilo nangilala si Manansala. Pati sa konsepto kung papawno nya ginibo kan mga obra nya. Üsad na kading "Kahig". Ginibo nya kadi nung 1974. Kadi kan panawn kung kina’no pinasa ni Ferdinand Marcos su Presidential Decree No. 449 o Cockfighting Law of 1947. Nu panawn na kadtu, ipinasa ni Marcos kading batas ta pawno an pagbubulang ay üsad na rason kan pag-ugma kan mga banwa-banwa. Ginibo man kading atraksyong panturista. Amu gayüd kadi kan rason kung nyanga nya kadi pininta sa tawn na kadi.

Belen

Part of our Christmas tradition is setting up the nativity scene which in locale called Belen, or sometimes Belen-belen (if it is small). I have been fascinated with nativity sets. Maybe, I inherited this interest to my uncle papa Ghandz. Since I was a child, I'm dreaming to have a big set, a life-size one. When the season is in, I am the one setting our belen-belen at home.

This was our last year's nativity scene. A tropical-inspired design. I used plywood scraps, decorative plastic artificial grass, and pebbles for this.

This year, a manger scene with brick-wall backdrop I painted. The roofing was made out of dried lemon grass.

a Merry Christmas!

Si Lola Pura at ang mga Power Rangers

Ako si Chaboy. Palayaw ko lang to ha. Chubby daw kasi ako kaya tinawag nila akong Chaboy. Sa totoo lang, hindi ko gusto ang tawag nila sakin. Pero nasanay na lang ako. Kilala niyo ba kung sino sa akin nagpalayaw? Ang nag-iisang Lola Pura ko. Mabait kaya yun si lola Pura. Kahapon nga, naglaro kami ng aking laruang Power Rangers. Siya ang nagpagalaw kina Pink at Yellow Rangers. Babae kasi sila e. Akin naman sina Blue, Black at ang paborito kong si Red Rangers. Kahapon ang kalaban nila ay si Captain Rabbit. Isa siyang alkansyang kuneho. Nasaktan si Red Ranger at Blue Ranger, buti na lang at umalalay si Pink at Yellow Ranger. Ang galing! Si black naman, natulog lang sa gilid. Buti na lang kalaro ko nun si lola Pura. Uy, may ikukwento ako sa inyo…

Noon kasi, nung bata pa si lola Pura, eh malakas pa siya noon, ang trabaho niya ay isang pulis. Oo, pulis! Ang galing ng lola ko no! Tsaka ang tawag sa kanya noon, PO1 Puridad Valencia. Kinwento sa akin ni lola Pura ang nangyari noon! Oo! May hinabol silang kapwa pulis, kasi yung pulis na yun, kriminal daw! May ginawa siyang masama kaya kelangang ikulong siya. Kaya, hinabol sila nina lola Pura at mga kasama niya, parang power rangers!

“Apo, kain na tayo. Gusto mo subuan kita? Nagluto ako ng lugaw at nilagang itlog.”
Opo lola Pura, papunta na po ako dyan.

Diba, ang bait ng aking lola. Gustong-gusto kong sinusubuan ako ng aking lola Pura. Ramdam ko kasi na mahal na mahal niya ko. Naalala ko nun, niligtas niya ko sa mga kamay ng aking magulang. Kasi, parang ewan sina mama at papa. Lagi silang nag-aaway. Kaya yun, kinuha ako ni lola Pura at siya na ang nag-alaga sa akin. Si mama umalis na pumunta nang Canada para magtrabaho. Si papa naman, hindi ko na alam kung asan siya. Sana nga si lola Pura na lang ang naging magulang ko, kasi siya, mapagmahal, maalaga, at kalaro ko rin siya ha.

Ang tunay ko nga palang pangalan ay, Carlo Serge V. Durano. Ako ay siyam na taong gulang. Tulad ng sinabi ko kanina, sa aking lola Pura na ako nakatira. Sinabi ko ba? Ay parang hindi naman, pero parang nasabi ko naman siguro. Sige, dun na muna ako kay lola, magpapasubo ako.

Tsaka nga pala, si lola Pura minsan, makakalimutin na. eighty-nine years old na kaya siya. Ay, mali, ilang taon ka na nga po lola?

“Ayti-eight pa lang ako apo. Kaw talaga, o, ihipan mo muna, mainit pa yan”

Hmm.. Ang sarap lola! Lola lagyan mo po ng konteng asin.

“Nilagyan ko na yan. Tama lang ang lasa nyan, o”


Pinawisan ako matapos ang ilang minuto.Wow, naubos ko ang gawang lugaw ng aking lola Pura. Sobrang sarap kasi e. Tuwang-tuwa ang aking lola sa akin. Minsan kasi, kapag gumagawa siya ng lugaw, e, hindi ko nauubos ang ipinaghain niya. Pero ngayon, simot na simot. Tsaka mas masarap kung sinusubuan!

“Apo, kunin mo nga yung gamot ko dun, sumasakit na naman ang dibdib ko.”

May sakit sa puso si lola Pura. Bawal siyang mapagod ng husto kasi baka maatake siya. Kaya agad-agad kong kinuha ang gamot na kanyang iniinom para wala sa kanyang mangyaring masama.

“O ayan apo, iinumin ko na ito, magiging Pink Ranger na ako.”

Humalakhak si lola. Nagawa pang magbiro bago inumin ang gamot. Sige po lola, inumin niyo na yan.

Alas otso ng gabi. Kanina lang e ipinagluto ako ng aking lola Pura ng masarap niyang lugaw plus itlog. Akala ko tulog na siya sa kuwarto. Yun pala, nagdadasal siya sa harap ng altar. Tahimik lang siya, suot niya ang salamin at scapular ni Mama Mary.

Tahimik ang gabi.

Nakakabinging katahimikan.

Binuksan ko ang black and white na telebisyon.

Puros langgam, walang palabas. Mukhang nagalaw na naman ang antenna.

In-off ko ang telebisyon.

Nakakabinging katahimikan muli.

Tahimik ang gabi.

Maya –maya, biglang sumigaw si lola Pura. Tumakbo ako kaagad sa kwarto.

Nakahandusay ang lola Pura. Hindi ko alam ang aking gagawin. Tumakbo ako papunta kina aling Rosa para humingi ng tulong.

Aling Rosa, Aling Rosa!! Si lola Pura po!

Dali-dali naming dinala si lola Pura sa center. Sabi sa amin, naatake si lola Pura. Patay na ang aking mabait na lola. Patay na ang aking kalaro; wala nang magpapagalaw kina Yellow at Pink Ranger. Patay na ang nagluluto ng paborito kong lugaw na may nilagang itlog; wala nang magsusubo sa akin. Patay na ang nagpalayaw sa akin. Wala nang mag-aalaga sa akin.

Matapos ang dalawang araw ay umuwi si mama galing Canada. Siguro siya na ulit mag-aalaga sa akin.

Masakit sa akin ang nangyari. Mahal na mahal ko si lola Pura. Tapos na ang lamay, ililibing na si lola Pura. Ipinasok ang puting kabaong sa nitso at nagsitabuyan ng mga bulaklak ang mga nakilibing. Umiiyak si mama. Pero ako, inialay ko sina pink at yellow rangers. Nagulat si mama sa ginawa ko.

“Ano ka ba? Bakit yung laruan ang isinaboy mo? Hindi laro-laro ang libing ng lola mo!”

Napagalitan ako ni mama - hindi niya kasi alam.

Paalam lola Pura.